در شرایطی که تنشهای منطقهای رو به افزایش گذاشته و سایهای از درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل در افق دیده میشود، مذاکرات اخیر ایران و آمریکا بر مسائل هستهای بار دیگر به کانون توجه جهانیان بازگشته است. این مذاکرات، که به نوعی آخرین تلاشها برای جلوگیری از یک درگیری مستقیم میان تهران و تلآویو بهشمار میرود، علاوه بر پیامدهای ژئوپلیتیک، تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد داخلی ایران، بهویژه بازار مسکن، داشته است.
در این مقاله، تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن را از زوایای مختلف تحلیل خواهیم کرد و با بررسی سناریوهای مختلف، نگاهی واقعگرایانه به آینده بازار مسکن در ایران خواهیم داشت.
مذاکرات هستهای و حساسیت اقتصاد ایران
اقتصاد ایران بهشدت به تحولات سیاسی و مذاکرات بینالمللی وابسته است. در سالهای اخیر، هر بار که مذاکرات برجامی به مرحلهای از توافق نزدیک شده، بازارهای داخلی از جمله بازار ارز، بورس و طبعاً مسکن دستخوش نوساناتی شدهاند. این موضوع نشاندهندهی وابستگی شدید انتظارات بازار به چشمانداز سیاست خارجی است.
در روزهای اخیر، دور جدیدی از مذاکرات میان ایران و آمریکا به منظور احیای توافق هستهای آغاز شده که محور اصلی آن، بازگشت ایران به تعهدات قبلی در قبال رفع تحریمهای اقتصادی است. این وضعیت باعث شده فعالان بازار، بهویژه در حوزه مسکن، برای تعیین استراتژیهای سرمایهگذاری خود دچار سردرگمی شوند.
بیشتر بخوانید: خرید آپارتمان در شیراز
تاثیر مذاکرات موفق بر قیمت مسکن
در صورتی که مذاکرات به نتیجه مثبتی منتهی شود و توافقی حاصل گردد، به احتمال زیاد شاهد کاهش انتظارات تورمی در کشور خواهیم بود. این کاهش انتظارات میتواند به افت نسبی نرخ ارز منجر شده و در پی آن، قیمت مصالح ساختمانی و هزینههای ساخت نیز کاهش یابد.
در چنین شرایطی، تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن به صورت یک ثبات نسبی یا حتی افت محدود در برخی مناطق خواهد بود. سرمایهگذاران در این حالت، تمایل بیشتری به بازارهای مولد و تولیدی نشان میدهند، چرا که دیگر از تورم افسارگسیخته خبری نخواهد بود که ارزش داراییهای غیرمولد را افزایش دهد.
با کاهش فشار تورمی، ممکن است در مناطقی مانند شمال تهران یا مناطق پرتقاضای شیراز، نوعی رکود در معاملات مشاهده شود؛ به ویژه افرادی که به امید افزایش قیمت ملک وارد بازار شدهاند، ترجیح دهند تا روشن شدن نتایج نهایی، از خرید و فروش خودداری کنند.
در این میان، تحلیلگران بر این باورند که آینده بازار مسکن در صورت توافق، وارد فاز جدیدی از ثبات و پیشبینیپذیری خواهد شد؛ موضوعی که میتواند هم برای خریداران و هم برای فروشندگان مفید باشد.
تأثیر سناریوی عدم توافق بر بازار ملک
اما اگر مذاکرات به بنبست برسد یا بدتر از آن، شرایط به سمت درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل پیش برود، وضعیت کاملاً متفاوت خواهد بود. در این حالت، افزایش دوباره تحریمها، محدودیتهای بیشتر در دسترسی به منابع مالی، و رشد تصاعدی نرخ ارز بهعنوان پیامدهای طبیعی این سناریو، موجب جهش شدید قیمتها در بازار مسکن خواهد شد.
تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن در این سناریو به شکل یک جهش قیمتی قابل توجه بروز خواهد کرد. سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود، مجدداً به بازارهای موازی همچون مسکن، طلا، و ارز هجوم خواهند آورد. همین هجوم، باعث افزایش تقاضا در بازار ملک و در نهایت افزایش شدید قیمتها خواهد شد.
در این شرایط، حتی افرادی که در مناطق خاصی نظیر خرید آپارتمان در کوی وحدت شیراز یا خرید آپارتمان در معالی آباد شیراز را در نظر دارند، با رشد قیمتهایی مواجه خواهند شد که تصمیمگیری را برایشان سختتر میکند. مناطق مذکور از جمله مناطقی هستند که هم از نظر سرمایهگذاری مطلوباند و هم در دورههای بحرانی بهعنوان پناهگاه سرمایهای محسوب میشوند.
تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن در میانمدت
با عبور از شرایط اولیه مذاکرات و مشخص شدن مسیر آن، بازار مسکن به مرور زمان به نوعی تعادل میرسد. البته این تعادل بسته به نوع نتیجه مذاکرات، از منظر قیمتی میتواند بالا یا پایین باشد.
در صورتی که توافق حاصل شود اما اجرای آن زمانبر باشد، بازار برای مدتی در حالت بلاتکلیف باقی خواهد ماند. در این دوره، افزایش جزئی قیمتها محتمل است ولی جهش شدید بعید به نظر میرسد. از سوی دیگر، تأثیر تورم بر سرمایهگذاری در این دوره نیز نباید نادیده گرفته شود. حتی با ثبات سیاسی، تا زمانی که تورم کنترل نشود، بازار مسکن به عنوان پناهگاه دارایی در اولویت باقی خواهد ماند.
یکی از موارد قابل تأمل در این فضا، استفاده از ارزهای دیجیتال در خرید املاک است. گزارشهایی در خصوص خرید ملک، آپارتمان، خانه با تتر در ایران منتشر شده که نشاندهندهی تمایل افراد برای فرار از ریال و ورود به بازار ملک از طریق منابع ارزی نوین است. این رفتارها همگی واکنشی است به عدم اطمینان و نوسانات اقتصادی که بخشی از آن ناشی از مذاکرات هستهای و سیاست خارجی است.
تحلیل اقتصادی
در شرایطی که هر روز اخبار جدیدی از مذاکرات منتشر میشود، مسئله «ارزشگذاری واقعی» ملک بیش از پیش اهمیت یافته است. در بسیاری از مناطق شهری، قیمتهای کنونی هیچ تناسبی با قدرت خرید مردم ندارد و بیشتر از انتظارات تورمی و هیجانات سیاسی تأثیر گرفته است.
تحلیلگران معتقدند یکی از نتایج مثبت توافق احتمالی میتواند بازگشت آرامش به بازار و درک بهتر از ارزش واقعی ملک! باشد. این موضوع بهویژه در شهرهایی مثل تهران، شیراز، و مشهد که رشد قیمتی بالاتری تجربه کردهاند، میتواند حبابهای قیمتی را تخلیه کند.
آینده بازار مسکن
نمیتوان از بررسی تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن سخن گفت و به آینده این بازار در سالهای پیشرو اشاره نکرد. آینده بازار مسکن در گروی چند عامل کلیدی است: نتیجه مذاکرات، نرخ ارز، سیاستهای بانک مرکزی، و از همه مهمتر وضعیت روانی بازار.
برخی کارشناسان بر این باورند که با فرض ثبات نسبی سیاسی، پیش بینی قیمت مسکن در سال ۱۴۰۴ میتواند رشد ملایمتری نسبت به سالهای اخیر داشته باشد. اگر دولت بتواند با ابزارهایی نظیر مالیات بر خانههای خالی، تسهیل ساخت و ساز و کنترل بازار ارز، سیاستهای هدفمندتری اعمال کند، بازار مسکن از حالت سفتهبازانه خارج خواهد شد.
سخن آخر
به طور خلاصه، تاثیر مذاکرات بر قیمت مسکن در ایران بر هیچکس پوشیده نیست. چه در سناریوی توافق و چه در سناریوی عدم توافق یا حتی جنگ، این بازار بهشدت تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. سرمایهگذاران و خریداران باید در تحلیلهای خود، صرفاً به اخبار کوتاهمدت اکتفا نکنند و تصویری کلانتر از اقتصاد و سیاست ایران در نظر داشته باشند.
از سوی دیگر، آینده بازار مسکن همچنان نیازمند اصلاحات ساختاری در حوزه عرضه، مالیات، شفافیت معاملات و جلوگیری از سوداگری است. مذاکرات هر چقدر هم مهم باشند، نمیتوانند به تنهایی مسیر آینده بازار ملک را تعیین کنند، بلکه آنچه اهمیت دارد، ترکیب درستی از سیاست خارجی موفق، مدیریت اقتصادی داخلی و برنامهریزی دقیق است.
اگر به دنبال تحلیل دقیقتری برای مناطق خاص هستید یا قصد سرمایهگذاری در شهرهای خاص را دارید، بررسی ویژگیهای مناطق مانند خرید آپارتمان در کوی وحدت شیراز یا خرید آپارتمان در معالی آباد شیراز میتواند به تصمیمگیری شما کمک کند. اما در هر صورت، چه با ریال چه با ارز دیجیتال، پیش از خرید، به تحلیلهای کارشناسی و بررسی دقیق شرایط کلان توجه داشته باشید.
